Aanval op schooluitval- boetesysteem

Taakstraf
Volkskrant Magazine, 16 maart 2013. In de wekelijkse rubriek over rechtszaken staat een zaak omschreven van een vijftienjarig meisje. Vanwege haar schoolverzuim krijgt zij een taakstraf opgelegd.
Men poogt duidelijk te maken waarom het zo belangrijk is om een opleiding af te ronden.

Het meisje probeert enigszins stoer te blijven- wellicht is er geen (zelfgekozen) vertrouwenspersoon tijdens de zaak aanwezig?
Toch laat ze doorschemeren wat de motivatie is tot haar spijbelgedrag: ze wordt gepest. Blijkbaar pakken de docenten op de school van het meisje, het pestgedrag niet aan. Het valt me op dat er weinig aandacht is voor dit punt.

Systeem van sancties
Om schoolverzuim te bestrijden, is een pakket aan sancties in het leven geroepen, waaronder:
- een boete van  € 3.700;
- een taakstraf/ leerwerkstraf;
- gevangenisstraf voor de ouders van de leerplichtige.

Hoe effectief en wenselijk zijn dergelijke sancties? Sancties leren de (leerplichtige)* jongere hooguit dat spijbelen vervelende gevolgen heeft, niet waarom het zo belangrijk is diploma´s te halen.
Mijns inziens gaat de toepassing van sancties volledig voorbij aan verschillende knelpunten die bestaan in het onderwijs én de mogelijke alternatieven om jongeren te motiveren. 

Kwaliteit van het onderwijs
Men kan het aantal gevolgde uren onderwijs en het aantal uren verzuim registreren. Kwantitatief gezien kan een opleiding/ studie goede resultaten tonen: veel aanwezige studenten/ scholieren, weinig uren uitval.
Dit zegt echter helemaal niets over de kwaliteit van het gevolgde onderwijs.

Veelgehoorde knelpunten in het huidige onderwijs zijn: een gebrek aan (gekwalificeerde) docenten, gebrek aan een zinvolle invulling van de uren (voornamelijk ontstaan door het competentiegerichte onderwijs), persoonlijke problemen van leerlingen/ studenten en falende begeleiding.


Naar signalen luisteren
In de opening van dit onderwerp, merkte ik al op dat er weinig aandacht was voor de motivatie van de spijbelende leerplichtige. De kunst is om te luisteren naar wat het meisje nu eigenlijk écht wilde zeggen, zowel in bewoording, als in gedrag (= spijbelen). Het meisje geeft door middel van spijbelen en een `onverschillige´ houding het signaal af dat het niet goed gaat. Aan deze houding kan iemand ook aflezen dat er wel degelijk de wens is om gemotiveerd te worden.

Gepest worden is een belangrijke reden om niet meer naar school te willen. Een taakstraf of boete lost het bestaande probleem niet op. Het lijkt mij veel belangrijker dat er een vertrouwenspersoon bestaat die een leerling/ student persoonlijk kan motiveren om de opleiding voort te zetten. Zo is het ook wenselijk dat er wordt geïnvesteerd in kwaliteit, niet in kwantiteit.


*Leerplichtig zijn alle jongeren tot 16 jaar. De kwalificatieplicht geldt voor jongeren tot de leeftijd van 18 jaar. Vrijgesteld van de leerplicht en kwalificatieplicht, zijn jongeren met een startkwalificatie. Een startkwalificatie bestaat in de volgende vormen:
- een afgeronde mbo-opleiding niveau 2
- havo;
- Vwo.