Kijk op http://rechtenadvies.blogspot.nl/ voor mijn vernieuwde rechten- en adviesblog, up-to-date! Over de diverse onderwerpen die betrekking hebben op het civiel en publiekrecht, waaronder het fiscaal en bestuursrecht, Europees en Internationaal recht, geef ik op voor iedereen begrijpelijke wijze uitleg. Ook maak ik regelmatig een uitstap naar voor de ontwikkeling van ons hedendaagse recht belangrijke thema´s, zoals het Romeins recht en de rechtssociologie.
Vergeet het geitenwollensokkenimago van de sociale wetenschappen! Rechtssociologie is echt leuk- althans, zo je wilt. Rechtssociologie kan verzanden in discussies over theorieën, waardoor onvermijdelijk de vergelijking getrokken wordt met law in the books- het tegenovergestelde van law in action, een begrip dat de voorkeur van de rechtssociologen verdient.
Natuurlijk zijn law in the books en law in action niet slechts twee uitersten. Er is een voortdurende wisselwerking tussen samenleving, rechters, het rechtersrecht en de wetgever. Het denkbeeld van law in the books impliceert een sociaal niet al te geëngageerde rechter, die zijn vonnis wijst op grond van legaal gezag, ongeacht de tendens in de samenleving. Terecht? Dat valt sterk te betwisten. Law in the books schetst, naar mijn mening, een stereotype beeld van de rechterlijke elite die zich nauwelijks bewust is van wat zich buiten de rechtszaal afspeelt.
De rechtssociologie omvat een scala aan onderwerpen buiten de rechtszaal. Kijk verder dan de theoretische kaders. Het vak behandelt zowel de geschiedenis als het heden, en plaatst zaken in (retro)perspectief. Welke ontwikkelingen zijn tot op de dag van vandaag van betekenis voor de samenleving? Hoe gaat men om met het spanningsveld tussen vrijheid en veiligheid? Neemt men de verantwoording voor grensoverschrijdend handelen, wentelt men nadelige gevolgen af op derden, hoe worden zwaarwegende belangen beschouwd in het licht van economische voorspoed? Is het `ervaringloos weten´ (Beck) een uiting van hypocrisie?
Het door schrijvers en onderzoekers veel geraadpleegde WODC biedt veel informatie over diverse onderwerpen op het gebied van criminaliteit, veiligheid, rechtshandhaving, victimologie en internationale zaken. Eén kanttekening: begin niet aan een niet-valide en niet-generaliseerbaar onderzoek. Vele publicisten trappen in de valkuil van het schrijven van een onderzoeksrapport over een onderzoeksrapport, met als dieptepunt een nutteloos onderzoek op basis van onbetrouwbare gegevens in het kwadraat, dat in het geheel herzien dient te worden. Verifieer bronnen altijd, zowel voor kwalitatief als kwantitatief onderzoek. Het lijkt onnodig om te zeggen, maar: een onjuist citaat kan een eigen leven gaan leiden en, zeker in de virtuele wereld, hardnekkig zijn.
Nagenoeg alle thema´s zijn van toepassing binnen dit vakgebied, waar de raakvlakken van de politiek, wetenschap en het recht samenkomen. Voor het schrijven van een these op rechtssociologisch gebied, valt te denken aan de volgende vraagstukken:
- Heeft mediation in de praktijk kans van slagen? Wat als twee partijen in een mediationtraject grote verschillen in niveau of milieu vertonen?
- Wat is het effect van ruim twee decennia schuldhulpverlening? Is het aantal faillissementen gedaald na de invoering van de WSNP? Hoe worden fraudeurs aangepakt? Welke typen schuldenaren/ faillieten zijn te onderscheiden en op welke manieren ontduiken de zogenoemde `uitvallers´ (Jungmann, zie N. Huls) de consequenties van een WSNP-traject?
- Is rechtszekerheid in onze `rechtsstaat´ wel gegarandeerd, als de rechtsbijstand in Nederland beperkt is voor mensen met een modaal tot lager dan modaal inkomen? Is de eigen bijdrage niet onevenredig hoog (geworden) voor personen die in aanmerking komen voor rechtsbijstand?
- Hoe gaat men om met corruptie in de gelederen van publieke instanties en (semi-) private instanties die derden, tot de gehele maatschappij, indirect veel schade berokkenen?
- Heeft een ethische beroepscode invloed op het handelen van artsen en zo ja, in hoeverre is er sprake van positieve invloed?
- Is het garanderen van een minimuminkomen voor iedereen wenselijk? Wat is er op een bestaansminimum tegen? Wat zouden de eventuele negatieve effecten kunnen zijn?
- Wat mag een mensenleven kosten? Zijn de uitgaven voor het leven en de gezondheid van een lid van het Koninklijk Huis ongelimiteerd? Waarom zou de gezondheid van iedere andere inwoner van ons land minder mogen kosten?
- Wat voor mogelijkheden zijn er voor mensen met een relatief zeldzame ziekte, wat is de rol van de farmaceutische industrie? Heeft het zin om een ethische gedragscode op te leggen aan grote farmaceutische bedrijven?
Genoeg stof tot kritisch nadenken.
