Strafkamp Nederland

Schandalig, hoe gemeenten (o.a. DWI Amsterdam) en de landelijke overheid de `participatiemaatschappij´ en `tegenprestatie´ invullen.  De VVD pleitte enkele maanden geleden al voor onzintaken, zoals het schoonmaken van verkeersborden aan de rand van de gemeente. De maatregelen van de DWI zijn te gestoord voor woorden: peuken van ambtenaren rapen, schoenen van andere werkzoekenden poetsen, kleding sorteren en afval prikken; alles onder de constante dreiging met financiële sancties.  In geen geval dragen dergelijke taken bij aan het creëren van enig realistisch arbeidsperspectief. Het gaat hier om bewuste vernedering van werkzoekenden en arbeidsongeschikten.

Lees de Russische klassiekers eens, over de strafkampen in Siberië. Ik zie opvallende parallellen tussen de werkzaamheden in het strafkamp en de hedendaagse dwangarbeid in de`participatiemaatschappij´ (wat een eufemisme!).  

Kritiek 
Op 24 december 2013 is een kritisch artikel in de Volkskrant gepubliceerd. Aan het woord komen werkzoekenden die aan den lijve ondervinden hoe de afdeling re-integratie van de DWI, `de Herstelling´ geheten, te werk gaat.

Natuurlijk heb ik ook de tegenreactie gelezen op de website van de DWI Amsterdam. Wethouder Andreé van Es beweert dat er geen sprake is van een `tegenprestatie voor het ontvangen van bijstand´. Voorts merkt zij op dat het niet gaat om disciplinering of straf; om mevrouw van Es te citeren:

`..Ik kom graag bij de Herstelling, dan zie ik ook dat het confronterend kan zijn. En ik zie uiterst betrokken medewerkers. Gelukkig zie ik ook dat heel veel mensen blij zijn met de kans die hen hier wordt geboden. En ik zie dat er velen zijn die werk vinden na een re-integratietraject bij de Herstelling..´ 

`Re-integratietraject´, `geboden kansen´, `eisen van de arbeidsmarkt´. Prachtige woorden voor dit vuile beleid. Natuurlijk wordt de verantwoording voor het gemak weer eens afgeschoven op het niveau van de werkvloer.

De medewerkers van de DWI weerspreken niet dat de nutteloze werkzaamheden die in het artikel worden aangehaald, daadwerkelijk worden opgelegd aan de werkzoekende. Zij ontkennen wél dat deze eenzijdige werkzaamheden 32 uur per week worden uitgevoerd. Er wordt zowaar een doelstelling gegeven:

Het doel van deze re-integratietrajecten is het aan- of bijleren van de werknemersvaardigheden. Hierbij is het besef belangrijk dat een toekomstige baan vaak niet voor 100% bestaat uit de meest uitdagende werkzaamheden, maar dat het wel een opstap naar zo'n baan kan zijn.

Klanten met te weinig werknemersvaardigheden (degenen om wie het gaat in dit artikel) kunnen niet bij een werkgever terecht. Zij kiezen namelijk voor de beste en de meest gemotiveerde kandidaten voor een betaalde baan. Het is de taak van DWI om deze mensen te begeleiden naar de arbeidsmarkt.

Wederom worden werkzoekenden beledigd door deze uitlatingen. Een greep uit de werkzoekenden: er zijn onrendabele personen, maar ook ervaren werknemers die na jaren aan de kant zijn geschoven, ondernemers die hun bedrijf op een faillissement hebben zien afstevenen, jonge academici die na hun universitaire opleiding geen fulltime functie hebben kunnen bemachtigen. Zo ook onder de participanten van `de Herstelling´. Ga die mensen eens uitleggen dat ze onvoldoende gekwalificeerd zijn, maar zich kunnen bekwamen met het verwijderen van nietjes en het ruimen van peuken.

Sancties
Wat tot de verbeelding spreekt: een dame wil niet met de rest van de ploeg lunchen. Wellicht ervaart zij geen sociale binding met de mensen die zich in haar werkploeg bevinden.  De DWI dreigt haar uitkering te staken: ze wordt gechanteerd omdat ze zich `niet collegiaal´ toont. Het spreekt voor zich dat het weigeren van bepaalde werkzaamheden, direct wordt aangegrepen om financiële sancties toe te kunnen passen.

Over sanctiemaatregelen zegt de DWI het volgende:

Voor het opleggen van een strafkorting bestaan vaste protocollen. Het gebeurt nooit ineens. Het protocol schrijft voor dat er hoor en wederhoor is. De klant wordt gevraagd naar de reden van het belemmerende gedrag. Er volgt pas een waarschuwingsbrief als na deze inspanningen geen gedragsverandering is. Constateren wij na de brief nog steeds geen veranderd gedrag, dan volgt een financiële sanctie. Over deze regels zijn wij transparant naar de deelnemers toe.

Transparantie, gewaarborgd door protocollen. Nog zo´n schrale troost. Een sanctie wordt weliswaar niet onverwacht opgelegd, maar de participant is wel degelijk onderworpen aan de grillen van de ambtenaar van de DWI. De participant is in de praktijk chantabel: het enige middel van bestaan (een niet of nauwelijks toereikend middel, gezien de hoogte van de bijstand), een basale levensbehoefte, kan worden afgenomen op ter plaatse verzonnen gronden die de aanduiding `rechtsgeldig´ niet zouden mogen verdienen.

Van de medewerkers van de DWI komt nog een zinloze opmerking: tegen een eenmaal uitgevoerde sanctie kan de werkzoekende te allen tijde in beroep gaan. Er kan een beroep worden gedaan op de rechtsbijstand. Daarbij wordt buiten beschouwing gelaten dat de kosten voor rechtsbijstand niet of nauwelijks gedragen kunnen worden als de uitkering is stopgezet bij wijze van sanctie.

Ambtenaren verklaren dat decentralisatie hen dwingt om maatregelen te treffen en dat het nu eenmaal`moeilijk´ is om de participatiewet vorm te geven. Mijns inziens haalt een overschot aan macht het slechtste in de ambtenaren van de DWI Amsterdam (maar natuurlijk ook de Sociale Diensten van andere gemeenten) naar boven. Machtswellustelingen krijgen vrij spel.
Ik kan niet anders dan concluderen dat werkzoekenden in deze situatie als debielen worden behandeld en dat zij een trap na krijgen middels de reactie van de wethouder en medewerkers van de DWI.